Fransa Turu Tarihi

Tur Ticari Amaçlı Bir Spor Gösterisi mi?

Yazan: Ali Sinan Deniz  20/06/2015

 

Her şeyden önce, bu yazı için kullandığımız kapak fotoğrafının hikâyesini anlatmakta fayda var sanırım. Çünkü az önce çekmiş olduğum o fotoğraf, Fransa Turu Tarihi adlı kitabın kıymetini anlamamız açısından oldukça aydınlatıcı bir görsel: Çalışma masamın hemen sol tarafında duran birkaç bisiklet kitabını ve -içinde yazanları anlamasam da sadece fotoğraflarına bakarak bile kendimi iyi hissettiğim- bir iki gazeteyi masamın üzerine gelişigüzel bir şekilde dağıtıyorum. Ve kompozisyonun tam ortasına da Fransa Turu Tarihi kitabını yerleştiriyorum. Sonrasında, oturmakta olduğum kırmızı berjerin üzerine çıkıp kitap ve gazeteleri kuşbakışı bir açıdan fotoğraflıyorum. Tüm amacım, yıllardır her yurtdışına çıkan arkadaşına kitap sipariş etmek için şekilden şekle giren, internet aracılığıyla yabancı ülkelerden bisiklet kitapları satın alıp günlerce kargonun gelmesini bekleyen, kitapları elde ettikten sonra bir elinde sözlük bir elinde kalem gecelerce o kitapları okuyan bir bisiklet sporu meraklısı olarak, tüm o hengâmenin ardından hiç umulmadık bir kolaylıkla yeni bir bisiklet kitabına sahip olmanın verdiği mutluluğu biraz olsun anlatabilmek! Haftanın herhangi bir gününde, şehrin herhangi bir kitapçısına gidip, yepyeni bir bisiklet kitabı satın almak ve yine herhangi bir kahve dükkânına oturup kitabın sayfalarını karıştırmaya başlamak! Umulmadık olan şey şu ki; tüm bu süreç sadece 10 dakika sürdü. Üstelik baştan sona Türkçe!

 

KitapIncelemeKapak

 

Kitabın adını duyduğunuz zaman aklınızda yüzlerce sayfalık kalın bir kitap canlanabilir. Ancak yazımıza konu olan Fransa Turu Tarihi toplam 117 sayfadan oluşan ve sizi asla korkutmayan bir sunuma sahip! Kitabı incelediğiniz zaman, yazar Jean François Mignot’nun Tur tarihini anlatırken çalışmasının sınırlarını oldukça net bir şekilde çizdiğini ve bu sınırın dışına pek çıkmadığını fark ediyorsunuz. Böylesine köklü bir yarışın tarihini anlatırken belli sınırlar dâhilinde kalabilmek, ortaya konulan eserin bütünlüğü açısından oldukça önemlidir. Aksi takdirde tarihin rüzgârında sağa sola savrularak özden uzaklaşılabilir. Nitekim kitabın önsözünde Engin Sarı “Bir asırdan uzun geçmişe sahip bir spor organizasyonunun tarihini anlatmak kolay bir iş değildir. Eğer bu Fransa Bisiklet Turu ise tarihe dâhil ettikleriniz, dışarıda bırakmak zorunda kaldıklarınıza göre her zaman çok küçük bir hikâye olacaktır.” cümleleriyle de okuyucuya bu konuda oldukça naif bir izlek sunuyor.

 

Tur, düzenlendiğinden beri ticari amaçlı bir spor gösterisi mi?

Kitabı incelemeye başladığınız andan itibaren birçok kez karşınıza çıkan bu ifade, bir bisiklet sporu tutkunu olarak tüylerinizi ürpertmekle kalmayıp; kendi kendinize “Tabii ki hayır!” diye söylenmenize sebep oluyor. Ancak sayfalar geçtikçe eserin size sunduğu istatistikler, grafikler ve yorumlar durup tekrar düşünmenizi ve Fransa Bisiklet Turu efsanesine –belki de ilk kez- başka başka açılardan bakmanızı sağlıyor. Genellikle kitapta okuduklarınızın birçoğu daha önce elinizde olmayan veriler olduğu için, yıllardır romantik bir şekilde takipçisi olduğunuz bu yarışın gerçeklerine alışmakta zorluk çekiyorsunuz. İşte tam da bu yüzden, Tur’un belki de hiç bilmediğimiz bazı yönlerini keşfetme şansını bize sunduğundan dolayı Fransa Turu Tarihi adlı bu kitap, şimdiden oldukça özel bir yere sahip!

 

Col du Galibier’den Tourmalet geçidine…

Eserde, Tur’un tarihi bize sunulurken birçok grafik ve yer yer özet parantezler kullanılmış. Tur’u ticari amaçlı bir spor gösterisi olarak tanımlayan ve bunu her fırsatta farklı açılardan göstergeler sunarak ispat etmeye gayret eden bir çalışmada bu grafikler ve parantezler işin olmazsa olmazı! Fransa Bisiklet Turu’nun yıllar içinde geçirdiği evrimi, bu evrimin sebep ve sonuçlarını, Tur’un bir kitle kültürünün ortaya çıkışını nasıl ve ne şekilde yansıttığını hem rakamlarla hem de yorumlarla tartışan Jean François Mignot, bu tartışmaların temeline Tur’un bütün tatlarından birer parça koymayı ihmal etmemiş. Kitapta Alpler’deki Col du Galibier’den Pireneler’deki Tourmalet geçidine, büyük kaçışlardan unutulmaz tırmanışlara, dağlık etaplardaki seyircilerden radyo dinleyicilerine, Bretonya’dan Korsika’ya, kasap çırağı Fausto Coppi’den tesviyeci Jacques Anquetil’e, Tur’da hayatlarını kaybeden Fabio Casartelli’den Tom Simpson’a kadar onlarca hikâye ve bilgi mevcut! Eğer bir Tur sevdalısı iseniz bu kitabı en az birkaç kere okuyacağınıza hiç şüphe yok!

Fransa Turu Tarihi, her okuyanın mutlaka bir cevap bulacağı türden! Kitabı okuyan her bisiklet-severin daha önceden kafasında soru işaretleriyle andığı en az “1” konuyu açıklığa kavuşturacağına inanıyorum. Kitabın içinde binlerce cevap var desek yeridir; tabii ki soru sormasını bilene! Benim için bu kitaptaki en özel bölümlerden birisi ise Albert Londres’in Yolun Kürek Mahkûmları (1924) adlı makalesinin özetinin yer aldığı parantez oldu. Yıllardır birçok yabancı kaynakta atıf yapılan bir makale olmasına karşın her nedense bir türlü bulup okuyamadığım bu çalışmanın özetini bile okuyabilmek oldukça keyifliydi.  

Farklı dillerden Türkçe’ye çevrilen kimi kitaplarda eksik olan bütünlük algısı malumunuzdur. Çeviri kitapları okurken zaman zaman tercümenin/anlatımın sizi rahatsız ettiğinin farkına varırsınız. Ancak kitabın çevirmeni Şule Ünsaldı bu konuda okuyucuyu çok yormamış diyelim. Bizlere tertemiz cümleler ve yalın bir tercüme sunmuş. Kitabın önsözünü yazan Engin Sarı için de söylenmesi gereken şey şu ki; yazdığı önsözde sadece eserden bahsetmek yerine, nasıl bedeniyle ve yollarıyla barışık bir toplum olabileceğimize de değinerek benim güzel ve yalnız ülkemdeki bir yanlış gidişe dikkat çekmiş kendi üslubunca…

Bu kıymetli eser için Engin Sarı, Şule Ünsaldı ve NotaBene Yayınları’na çok çok teşekkürler…                 

Sevgiler…

 

FransaTuruTarihi

Fransa Turu Tarihi

Özgün Adı: Historie du Tour de France

Yazar: Jean-François Mignot

Çeviri: Şule Ünsaldı

NotaBene Yayınları

 

 

 

*PS:  Fikir vermesi açısından, kitapta yer alan grafik ve parantezlerin listesi şöyle:

GRAFİKLER:

Grafik 1: Fransa’da Bisiklet Parkları ve Üretim Süresi (1893-1987)

Grafik 2: Bisiklet Sporu Federasyonlarının Lisanslı Sayısı (1910-2013)

Grafik 3: Ortalama Günlük Satışlar: L’Auto (1900-1941), L’équipe (1948-2014)

Grafik 4: Fransa’da Televizyonun ve Televizyonda Sporun Yaygınlaşması (1954-2007)

Grafik 5: Fransa Turu’nun Cirosu ve Televizyonda Yayın Hakları (1950-2010)

Grafik 6: Fransa Turu Cirosunun Kompozisyonu

Grafik 7: Fransa Turu’nun Ek Primleri ve Fransa’da Ortalama Ücretler (1903-2011)

Grafik 8: Fransa Turu’nun Ek Primleri (1903-2011)

Grafik 9: Futbol Maçlarının Televizyonda Yayın Hakkı ve Fransa’da Profesyonel Futbol Kulüplerinin Cirosu

Grafik 10: Dünya Yaz Olimpiyat Oyunlarının Televizyonda Yayın Hakları ve Cirosu (1964-2000)

Grafik 11: Fransa Turu Yarışçılarının Sayısı (1903-2013)

Grafik 12: Fransa Turu Yarışçılarının Ulusal Kimlikleri (1903-2013)

Grafik 13: Büyük Turlara Katılan Yarışçıların Yabancılık Oranı

Grafik 14: Fransa Turu’nun Güçlüğü ve Göstergeleri (I) (1903-2013)

Grafik 15: Fransa Turu’nun Güçlüğü ve Göstergeleri (II) (1903-2013)

Grafik 16: Fransa Turu Yarışçılarının Performans Göstergesi (1903-2013)

Grafik 17: Büyük Turlarda Yarışı Terk Etme Oranı (2003-2013)

Grafik 18: Büyük Turlarda Kazananın Ortalama Hızı (km/h) (1903-2013)

Grafik 19: Fransa Turu’nun Göstergeleri

Grafik 20: Alpe d’Huez İnişinin Süresi (1986-2011)

PARANTEZLER

Turun Başlangıcı – Dreyfus Olayı Temelinde Bir Husumet

A Bicyclette (1968) – Söz: Pierre Barouch – Müzik: Francis Lai

Fransa Turu’nu Kazanan Marka Takımları

II. Dünya Savaşı Sırasında L’Auto ve Fransa Turu

Televizyonda Tur

Kaynakların Eleştirisi: A.S.O.’nun İstatistik Verileri

En İyi Bisiklet Yarışçılarının Ücretleri Neden Patladı?

Fransa Turu, Bireysel Bir Takım Yarışı

Fransa Turu Cinsiyet Ayrımcı mıdır?

Bisiklet Yarışçılarının Performanslarının Gelişimi: Uluslararası Karşılaştırmalar

Anquetil mi Poulidor mu? 1964 Fransa Turu’nun Esinlendiği Tutkunun Gerekçeleri

Yolun Kürek Mahkumları, Albert Londres (1924)

twitter     instagram     soundcloud